Σχολικός Εκφοβισμός

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Σχολικός Εκφοβισμός

Μάρτιος 15, 2018 Άρθρα 0

Το φαινόμενο της σχολικής βίας απασχολεί εκπαιδευτικούς και γονείς καθώς όσο περνάει ο καιρός αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις. Με βάση στοχεία από το Παρατηρητήριο για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της σχολικής βίας το 10% όλων των μαθητών πέφτει θύμα σχολικού εκφοβισμού, ενώ το 5% έχει υπάρξει θύτης. Η κατάσταση αυτή επιδυνώθηκε με την προσθήκη μαθητών από οικογένειες μεταναστών ή παλινοστούντων, καθώς τα παιδιά αυτά εκπροσωπούν το διαφορετικό, το οποίο όσοι προκαλούν τη σχολική βία δεν αντέχουν. Ωστόσο, τι ακριβώς εννοούμε με τους όρους σχολική βία / σχολικός εκφοβισμός;

Τι είναι η σχολική βία;

Η σχολική βία ορίζεται ως εσκεμμένη, απρόκλητη, συστηματική και επαλαμβανόμενη βία. Ο εκφοβισμός ξεκινά από την τάξη ή την αυλή του σχολείου αλλά συνεχίζεται στη γειτονιά, στο φροντιστήριο και στο διαδύκτιο, άρα αποκτά κοινωνικές διαστάσεις. Οι μορφές που μπορεί να πάρει είναι πολλές και διαφορετικές, όπως λεκτική ή σωματική, αλλά ο στόχος της είναι πάντα ένας: ο εξευτελισμός του θύματος και η κοινωνική του απομόνωση και εξαφάνιση.

Το θύμα δεν κάνει τίποτα για να προκαλέσει το θύτη και συνήθως δύσκολα πείθει τους άλλους ότι ο θύτης του φέρεται άσχημα. Αυτό οφείλεται επειδή στο σχολείο ο δημοφιλής θύτης είναι δημοφιλής και έχει συνήθως πολλούς θαυμαστές που θέλουν να τον μιμηθούν, και κυρίως δε θέλουν να χάσουν τη φιλία του που τους κάνει και αυτούς δημοφιλείς. Από την άλλη πλευρά οι γονείςς του θύματος διστάζουν να αναλάβουν δράση επειδή θεωρούν ότι όσα αναφέρει το παιδί τους είναι πλάκες ή αστεία που παρεξηγήθηκαν και δεν θέλουν να μεγαλώσουν ένα υπερευαίσθητο παιδί το οποίο θα στρέφεται στους γονείς του για βοήθεια μόλις οι φίλοι του το πειράζουν. Ωστόσο, η πραγματικότητα διαφέρει. Ένας εύκολος τρόπος για να ξεχωρίσουμε την ‘’πλάκα’’ από τη σχολική βία είναι να δούμε αν τόσο ο αστειευόμενος όσο και ο αποδέκτης της πλάκας γέλασαν με το αστείο. Αν ο ένας γέλασε σε βάρος του άλλου, τότε δεν υπάρχει κανενός είδους πλάκα. Ο φόβος μας μήπως το παιδί μας γίνει υπερευαίσθητο, δε θα πρέπει να μας σταματήσει από το να ψάξουμε να δούμε αν υπάρχει βάση πίσω από όσα μας αναφέρει.

Αιτίες

Οι λόγοι που οδηγούν στη σχολική βία είναι δύσκολο να ταυτοποιηθούν με ακρίβεια. Αφενός, ο θύτης έχει ανάγκη να κάνει το θύμα να αισθανθεί άσχημα για τον εαυτό του επειδή αυτό του δίνει μία αίσθηση παντοδυναμίας. Αφετέρου, η ηθική της σύγχρονης κοινωνίας έτσι όπως πλάγια εκφράζεται μέσα από ηλεκτρονικά παιχνίδια και ταινίες, δίνει στον θύτη το ρόλο του ήρωα, με αποτέλεσμα ο θύτης να νιώθει κυρίαρχος του κόσμου. Κατά βάθος, ο πάρα πολύ ισχυρός θύτης φέρεται επιθετικά επειδή και ο ίδιος έχει υπάρξει στο παρελθόν θύμα της βίας, πιθανότατα μέσα στο οικογενειακό του περιβάλλον.

Ο θύτης και το θύμα παρουσιάζουν τεράστιες διαφορές μεταξύ τους. Ο θύτης είναι συνήθως μεγαλόσωμος, και διαθέτει σωματική δύναμη. Επιπρόσθετα, ξεχωρίζει για κάποιο χαρακτηριστικό του ή για κάποιο ταλέντο του μέσα στην ομάδα των συνομηλίκων, για παράδειγμα είναι όμορφος, καλός ποδοσφαιριστής ή καλός τραγουδιστής. Όπως είπαμε λόγω αυτών των χαρακτηριστικών είναι εξαιρετικά δημοφιλής.

Σε αντίθεση με τον θύτη, το θύμα είναι πιο μικρόσωμο, έχει αδύναμο χαρακτήρα και παρουσιάζει έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό του. Συνήθως επιλέγεται επειδή δεν είναι δημοφιλές και δε θα έχει τη συμπαράσταση κανενός. Πολλές φορές διαθέτει ένα χαρακτηριστικό το οποίο στα μάτια του θύτη το κάνει εύκολο στόχο για πειράγματα, για παράδειγμα είναι κοντός ή υπέρβαρος, δεν προφέρει σωστά ένα φθόγγο, φοράει γυαλιά ή αν αγχωθεί τραυλίζει. Άλλες φορές, το παιδί που θυματοποιείται είναι καλός μαθητής σε μία τάξη με χαμηλό επίπεδο. Δεν είναι λίγες οι φορές που η κλίκα των δημοφιλών, ‘’παίζει’’ με το θύμα λέγοντας ότι τον πειράζουν ‘’στα αστεία’’ επειδή είναι ‘’φιλαράκι τους’’. Αυτό κάνει το θύμα ακόμα πιο αδύναμο να αντιδράσει και κυρίως του δίνει ελπίδα ότι αν υπομείνει και περάσει τη διαδικασία μύησης θα γίνει και αυτός αποδεκτός από την παρέα, πράγμα που δε θα συμβεί πότε. Στις περιπτώσεις σχολικού εκφοβισμού, η υποχωρητικότητα του θύματος απέναντι στο θύτη δεν είναι λύση. Ο θύτης παριστάνει τον θαρραλέο, ενώ στην πραγματικότητα είναι θρασύδειλος. Άρα, η αδυναμία και η υποχωρητικότητα αποτελούν εναύσματα για να συνεχίσει. Έτσι κι αλλιώς το θύμα δεν κάνει κάτι ενάντια στο θύτη ώστε να προκαλέσει την επίθεση εναντίων του.

Οι συνέπειες της σχολικής βίας

Οι συνέπειες της σχολικής βίας είναι παρά πολύ σοβαρές. Για το θύμα του σχολικού εκφοβισμού, δεν υπάρχει πουθενά γαλήνη, ηρεμία ή χαρά. Καταδιώκεται χωρίς να φταίει, απλά επειδή διαφέρει. Το παιδιά που πέφτουν θύματα σχολικού εκφοβισμού δεν έχουν τη δυνατότητα να κάνουν φίλους, δεν χαίρονται το ομαδικό παιχνίδι ενώ ζουν συνέχεια κάτω από το άγχος και το φόβο της γελοιοποίησης. Το αποτέλεσμα είναι να εισπράττουν μία ιδιαίτερα αρνητική εικόνα του εαυτού τους, γεγονός που μειώνει την αυτοπεποίθησή τους. Ακριβώς επειδή ζουν μέσα σε μόνιμο άγχος είναι ευέξαπτα, δε συγκεντρώνονται και συνήθως αποτυχαίνουν στο σχολείο ή στις άλλες τους δραστηριότητες. Σε βάθος χρόνου, τα θύματα του σχολικού εκφοβισμού έχουν μεγάλες πιθανότητες να γίνουν εσωστρεφή και ίσως να πέσουν σε κατάθλιψη.

Οι συνέπειες είναι εξίσου σοβαρές, όμως, και για τον θύτη, ο οποίος εκφράζει ανοιχτά την περιφρόνησή του προς τους κανόνες της κοινωνίας και της σωστής συνύπαρξης με τους άλλους, ενώ αντίθετα θεωρεί ότι ο ίδιος είναι το κέντρο του κόσμου. Όσο ο θύτης δεν χρειάζεται να υποστεί τις συνέπειες των πράξεών του, τόσο μεγαλώνει η αίθηση που έχει ότι καλά και κάνει και φέρεται έτσι αφού μπορεί. Στο μέλλος, ο θύτης μπορεί απλά να συνεχίσει να φέρεται έτσι και να δυσκολεύεται να δημιουργήσει υγιείς σχέσεις μέσα στο κοινωνικό σύνολο αλλά ίσως και να εκδηλώσει παραβατική συμπεριφορά.

Τι μπορώ να κάνω ως γονέας;

Το πιο σημαντικό που μπορούμε να κάνουμε ως γονείς είναι να κρατάμε ανοιχτά τα κανάλια της επικοινωνίας με το παιδί μας. Όταν το παιδί μάς αναφέρει συμπεριφορές από συμμαθητές του που το ενόχλησαν, θα πρέπει να δώσουμε βάση στα λεγόμενά του. Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο για ένα φοβισμένο παιδί που επιτέλους βρίσκει το θάρρος να μιλήσει, από το να βρεθεί απέναντι σε ενήλικες που είναι έτοιμοι να το απορρίψουν και να του πουν ‘’να γίνει άντρας επιτέλους και να δώσει λύσεις μόνος του!’’.

Το δυσκολότερο στην περίπτωση της σχολικής βίας είναι ότι το θύμα απομονώνεται τόσο πολύ και νιώθει τόσο μόνο και αδύναμο να αντιδράσει, που συνήθως δε μιλά σε κανέναν. Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να ψάξουμε μόνοι μας για σημάδια. Μία ένδειξη είναι ο τρόπος που επιστρέφει το παιδί στο σπίτι. Αν επιστρέφει μόνο, έχοντας επιλέξει μία περίεργη διαδρομή σα να προσπαθούσε να αποφύγει κάποιον, αν έχει σχισμένα ρούχα ή εκδορές, τότε θα πρέπει να συζητήσουμε με τους δασκάλους / καθηγητές του.

Η αναφορά των περιστατικών σχολικής βίας είναι ένα σημαντικό καθήκον των γονέων. Ξεκινώντας από το δάσκαλο, τον υπεύθυνο καθηγητή και συνεχίζοντας ως τον διευθυντή του σχολείου, ο γονέας δεν θα πάει ως κατήγορος που ζητάει εκδίκηση στο όνομα του παιδιού του, αλλά θα αναφέρει τα γεγονότα και θα ζητήσει τη διερεύνηση της υπόθεσης. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να πούμε ότι παρά την έμφαση στο ζήτημα της σχολικής βίας, υπάρχουν διαφορετικοί βαθμοί ευαισθητοποίησης απέναντι στο πρόβλημα αυτό. Άρα, αν οι υπεύθυνοι του σχολείου δεν δείξουν το ανάλογο ενδιαφέρον ο γονέας θα πρέπει να επιμένει. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αναζητήσει στοχευμένη επαγγελματική βοήθεια για το παιδί του και αν κριθεί σκόπιμο να ζητήσει αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος.

Στο επόμενο τεύχος μας θα συζητήσουμε για την εξωτερική εμαφάνιση και τις διατροφικές διαταραχές στους εφήβους. Ως τότε καλή ανάγνωση και μείνετε συντονισμένοι με την ιστοσελίδα του σχολείου μας για μαθαίνετε νέα σχετικά με τις εκδηλώσεις μας και τις επιδόσεις των παιδιών σας.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *